Wat is speksteen

Hoofdcategorie: Handvaardigheid Categorie: Beeldhouwen
afbeelding01Speksteen

Wat is speksteen.

Speksteen, ook wel zeepsteen of soapstone genoemd, heet eigenlijk Steatiet. De naam zeepsteen is ontstaan doordat de steen door het hoge talkgehalte aanvoelt als een glad stukje zeep. Speksteen wordt op veel plaatsen in de wereld gevonden, maar niet in Nederland. Het is een steensoort die soms wel 90 miljoen jaar oud kan zijn, zoals is vastgesteld door geologen in Californië. We kennen onder andere de Chinese steatiet (meestal wit, roze, groen of zwart), de Egyptische steatiet en de Braziliaanse steatiet, waarvan de Braziliaanse het makkelijkst te bewerken is.



afbeelding02Verschillende kleuren speksteenSpeksteen wordt ook gebruikt in de chemische industrie waar het wordt vermalen en vermengd met andere stoffen; het zit onder meer in isolatiemateriaal dat in de bouw wordt gebruikt. In de geneesmiddelenindustrie worden er medicinale middelen aan toegevoegd en kennen we het als baby- of talkpoeder.

Speksteen is er in de meest fantastische kleuren. Lichtgroene, lichtroze en witte stenen worden na een goede bewerking transparant. Speksteen is er ook in jadegroen, donkergroen en grijsgroen, en in alle kleuren bruin. Ook zijn er stenen die gespikkeld geel, bruin en blauw zijn en in weer andere brokken steen zitten rode aderen; er zijn oneindig veel kleurnuances.
Speksteen bestaat uit verschillende lagen die je heel goed kunt zien als je een stuk speksteen natmaakt. Doordat het uit verschillende lagen bestaat is het ook kwetsbaar. Als je een stuk steen zachtjes tegen een muur tikt en het klinkt helder, dan heb je een mooi stevig stuk te pakken. In sommige stukken zie je en voel je kristallen of glanzende stukjes pyriet. Dit pyriet wordt ook wel ''Fool''s Gold'' genoemd. In vroegere tijden dacht men een goudader gevonden te hebben.


afbeelding03Materialen om speksteen te bewerkenSpeksteen is erg zacht materiaal. Met eenvoudig materiaal kan je al speksteen bewerken en met een lekbak van een wasmachine of een groot laken eronder blijft de rommel binnen de perken.

Met een grove rasp of vijl ga je het steentje in model brengen. De fijnere delen bewerk je met fijne raspjes, een fijne vijl of grof schuurpapier. Als je steen de vorm heeft gekregen die je wilde, werk je met wat fijner schuurpapier de grove krassen uit de steen, die krijg je er met fijn schuurpapier en polijsten niet meer af. Neem van diverse soorten watervast schuurpapier een stuk. Houd je werkstuk onder een warme of lauwe straal water en ga van grof naar fijn schuurpapier schuren. Tenslotte kun je de steen nog polijsten. Dit kan prima met een tover nagelvijl, mits natuurlijk het oppervlak van de steen niet te groot is.

Een hamer en beitel gebruik je niet bij speksteen. Het is niet verstandig om in speksteen te hakken. Door de gelaagde structuur is het kwetsbaar en bewerken met een hamer en beitel kan er voor zorgen dat er ongewild stukken afbreken. Als een stuk steen een hoek bevat die je eraf wilt hebben kun je deze beter afzagen.


afbeelding04Finishing touchOmdat speksteen zo zacht is, kun je ook een aantal ongebruikelijke gereedschappen gebruiken bij het bewerken hiervan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan linoleum gutsen, een tandenborstel om stof weg te borstelen, keukenmesjes en zelfs tovervijlen om de steen te polijsten. Om het speksteen uiteindelijk nog een mooie glans te geven kun je bijvoorbeeld was of een impregneermiddel als Marpol gebruiken.


afbeelding05Vijlen afbeelding06Diamantvijltjes afbeelding07Raspen
Gereedschappen die bij speksteen gebruikt kunnen worden:
  • Zaag
  • Beeldhouwraspen geschikt voor speksteen
  • Grove speksteenraspenset
  • Diamantvijltjes
  • Speksteenvijltjes
  • Gutsen voor linoleum snijden
  • Speksteenolie of Polijstmiddel geeft een zijdeglans en haalt tevens kleur en structuur van de steen omhoog
  • Watervast schuurpapier
  • Tandenborstel
  • Tovervijl (nagels)
  • Dremel, dit geeft wel veel stof maar werkt prima. Gebruik wel een mondkapje


afbeelding08SpiraalHet is met speksteen in eerste instantie de bedoeling vanuit de vorm van de steen te werken. Het jezelf laten leiden door de steen geeft over het algemeen hele mooie resultaten. Speksteen wordt bewerkt door te werken met een rasp en schuurpapier. Het is voornamelijk zittend werk en kost weinig inspanning. Eigenlijk bepaald de steen wat je gaat maken. Iets wat wel echt nodig is voor het werken met speksteen is veel geduld. Er worden zowel figuratieve als non-figuratieve beelden van speksteen gemaakt. Wel vindt je voornamelijk ronde vormen en weinig strakke hoeken en punten in beelden van speksteen. Deze ronde vormen maken het beeld ook minder kwetsbaar.