Werken met mediums

Hoofdcategorie: Tekenen en schilderen Categorie: Olieverf

Artikelindex

plaatje01Olieverf paletBij het werken met olieverf wordt veelvuldig gebruik gemaakt van toevoegingen. De mogelijke toevoegingen zijn beschreven in het artikel “Olieverf- Overzicht toevoegingen olieverf”. Er zijn een aantal redenen om producten aan olieverf toe te voegen.

  • Om de verf beter te laten vloeien. Je kunt dan mooier verven en beter details aanbrengen.
  • Om de verf schraler of magerder te maken. Dit gebruik je bij het werken in lagen.
  • Om de verf vetter te maken. Dit gebruik je bij het werken in lagen.
  • Om de verf sneller te laten drogen. Je kunt dan sneller werken.
  • Om de verf langzamer te laten drogen. Dit zorgt voor een stabiele eindlaag.
  • De streek van het penseel te verminderen. Dat wil zeggen dat je de verf zo dun maakt dat deze bij het drogen mooi glad trekt. Je kunt de afzonderlijke penseelstreken dan niet meer zien.
  • De streek van het penseel te accentueren. Je kunt de streek van het penseel ook juist accentueren door het toevoegen van hiervoor bedoelde mediums.
  • Een mooi dun glacis te maken. Dit gebruik je bij de glaceertechniek.

Het vetter of magerder maken van je medium heb je nodig voor het principe “Vet over mager”. Dit is een van de belangrijkste principes bij het opbouwen van een olieverf schilderij. Het gaat er hierbij om dat je elke volgende verflaag iets vetter maakt dan de onderliggende laag. Je begint over het algemeen met een schrale laag, waarin je de verf beter laat vloeien door er een oplosmiddel aan toe te voegen. De volgende laag moet iets vetter dus voeg je er minder oplosmiddel en iets olie aan toe. De daarop volgende laag moet weer iets meer olie toegevoegd worden. Olie is het element dat de verf buigzaam maakt. Door het principe vet over mager toe te passen, zorg je er dus eigenlijk voor dat elke volgende laag buigzamer is. Zou je het andersom doen, dan loop je het risico op barstjes, omdat je met een minder buigzame verf over een meer flexibele laag heen gaat.
Tegelijk met dit principe moet je er voor zorgen dat elke volgende laag iets langzamer droogt. Olie droogt langzamer dan oplosmiddel, dus als je steeds dezelfde olie gebruikt gaat dit vanzelf goed. Het is ook mogelijk om verschillende soorten olie te gebruiken met verschillende droogtijden. Let dan goed op in welke volgorde je de oliën gebruikt.
De droogsnelheid van oliën van snel tot langzaam is ongeveer:
  • Drogende lijnolie
  • Ingedikte lijnolie / gekookte lijnolie
  • Gebleekte lijnolie / drogende papaverolie
  • Koudgeperste lijnolie
  • Geraffineerde lijnolie/gezuiverde lijnolie
  • Standolie/ papaverolie

Dit overzicht bevat alleen de meest gebruikte oliën van de merken Talens en Winsor & Newton. Uiteraard zijn er meer merken met hun eigen specifieke oliën. Laat je, indien jehiervan gebruik wilt maken, goed informeren over de droogsnelheid van de oliën of kijk op de site van de producent.

Over het algemeen is het handig om bij het werken met olieverf van 2 paletdoppen gebruik te maken. In de eerste dop doe je wat oplosmiddel voor het reinigen van je kwast, en in de andere dop doe je het mengsel dat je als schildermedium gebruikt. Het laatste mengsel pas je steeds aan. Steeds iets vetter en iets minder snel drogend bij een volgende laag. Een paar mogelijkheden voor schildermediums bij het werken in lagen worden hier gegeven. Begin steeds bij nummer 1  en eindig de laatste laag met de samenstelling genoemd bij het laatste nummer.



Een aantal mogelijkheden om in lagen te schilderen:

Mogelijkheid 1: traditionele olieverf, 4 lagen
  1. Sansodor of terpentijn;
  2. 1 deel lijnolie gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  3. lijnolie
  4. standolie  of papaverolie (laatste laag)
plaatje02Olieverf benodigdheden
Mogelijkheid 2: traditionele olieverf, meer lagen
  1. Sansodor of terpentijn
  2. 1 deel lijnolie gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  3. 2 delen lijnolie gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  4. 3 delen lijnolie gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  5. 4…. etc
  6. lijnolie
  7. standolie of papaverolie (laatste laag)
Tussen het schilderen van de lagen van methode 1 en 2 moet je wel voldoende droogtijd laten, doorgaans al snel een week of 2.

plaatje03Olieverf toevoegingenMogelijkheid 3, door het gebruik van Liquin kunnen de lagen sneller op elkaar geschilderd worden:
  1. Sansodor of terpentijn
  2. 1 deel Liquin gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  3. 2 delen Liquin gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  4. 3 delen Liquin gemengd met 1 deel Sansodor of terpentijn
  5. Liquin
  6. standolie of papaverolie (laatste laag)
Je kunt eventueel de eerste 2 mogelijkheden nog combineren met een beetje sneldrogend medium, bijvoorbeeld siccatief Courtrai. Voeg dan een paar kleine drupjes toe aan je medium. Liquin mag nooit gemengd worden met een siccatief. Dit zou de verflaag kunnen laten barsten of rimpelen ( schroeien).

plaatje04Wateroplosbare olieverfMogelijkheid 4, Artisan waterverdunbare olieverf.
  1. Artisan sneldrogend medium eventueel met wat water
  2. Artisan painting medium
  3. Artisan lijnolie
  4. Artisan standolie of Artisan papaverolie (laatste laag)
De droogtijd tussen het schilderen van de lagen bij methode 3 en 4 is iets minder, maar toch wel een week.

plaatje05Siccatief Courtrai Dit zijn maar een paar mogelijkheden. Je kunt hier zelf aanvullingen en veranderingen op maken, zolang je het principe “vet over mager” maar blijft toepassen. Let ook op de droogtijd van de gebruikte oliën. Wees ook spaarzaam met siccatief, het is erg giftig.
Tenslotte het werken met speciale mediums om de verf dikker te maken. Deze gebruik je doorgaans maar in 1 laag. Het principe vet over mager maakt dan dus niet zoveel uit. Denk er wel om dat een dikke laag verf veel meer droogtijd nodig heeft.