Potloodtechnieken algemeen

Parent Category: Tekenen en schilderen Category: Potlood
plaatje00Diverse soorten potlodenAlgemene potloodtechnieken.

Speciale tips over diverse soorten kleurpotloden vind je in de artikelen:

  • Potlood technieken normale potloden
  • Potlood technieken pastel potloden
  • Potlood technieken aquarel potloden

Hoe houd ik mijn potlood vast.
plaatje01SchetsenSchetsen en arceren; bij het schetsen houd je het potlood als net als een pen, maar vrij ver naar achteren vast. Door deze manier van vasthouden wordt de tekening wat losser, maar kun je toch goed “sturen”. Probeer te schetsen vanuit de pols. Je kunt voor het schetsen natuurlijk een grafietpotlood nemen, maar als je hiervoor al meteen de goede kleur gebruikt, zie je straks geen storende grafietpotloodlijnen.

plaatje02DetailsDetails; bij het uitwerken van details wordt het potlood net als een pen vastgehouden, dus vrij dicht bij de punt. Probeer bij het uitwerken van je tekening zoveel mogelijk van links naar rechts te werken als je rechts bent en van rechts naar links als je links bent. Als je op je werk moet steunen, kun je een schone doek of stuk papier onder je hand leggen, om te voorkomen dat de kleuren gaan vlekken.

plaatje03InkleurenInkleuren; bij inkleuren wordt het potlood zo plat mogelijk op het papier gehouden voor egale kleurinvullingen, zonder “streek”. Op deze manier wordt er zoveel en egaal mogelijk kleur overgebracht, zonder dat er storende indrukken ( lijnen) in het papier ontstaan. Het potlood kan zowel bovenhands als onderhands vastgehouden worden. Als je wel de “streek” of “lijn” van de potloden wilt zien bij het invullen, kun je het potlood rechter op houden. Hoe rechter op, hoe meer “lijn”

Mengen van kleuren.

Mengen van kleuren met kleurpotlood kan op verschillende manieren:
plaatje04ArcerenArceren; dit is het plaatsen van lijnen kleurpotlood, naast elkaar. De lengte van de lijnen kan variëren. Je kunt ook nog varieren in de ruimte tussen de lijnen. Als je je potlood platter op het papier houdt krijg je bredere lijnen dan wanneer je je potlood erg rechtop houdt.

plaatje05Kruiselings arcerenMengen door kruiselings arceren; in plaats van de lijnen allemaal naast elkaar te zetten, kunnen deze ook kruiselings over elkaar heen gezet worden. Dit hoeft niet perse horizontaal en vertikaal te zijn. In het voorbeeld zijn drie richtingen gebruikt. Om te mengen gebruik je voor elke richting een andere kleur.

plaatje06VerenMengen door “veren”; hiermee wordt bedoeld het in elkaar werken van kleur door lijnen in diverse tinten, allemaal in dezelfde richting in elkaar te laten grijpen. Je krijgt hierdoor een geleidelijke kleurovergang.

plaatje07Vrij arcerenVrij arceren; bij vrij arceren worden de lijnen in willekeurige richtingen aangebracht. ook de afstand tussen de lijnen, en de lengte van de lijnen kunnen variëren.

plaatje08PointillismePointillisme om optisch te mengen; pointillisme is het aanbrengen van puntjes kleurpotlood. Door diverse kleuren te gebruiken, lijken deze zich te vermengen. Dat doen ze natuurlijk niet, maar dat is zoals ons oog het waarneemt. Vandaar de term “optisch” vermengen.

plaatje09GlacerenGlaceren; dit doe je door dunne kleurlagen over elkaar heen aan te brengen. Als de lagen dun zijn, komen de onderliggende kleuren hier nog doorheen. Zo vermengen ze zich.Het mooiste is dit als je verschillende richtingen aanhoudt per laag.



Kleurgradaties:
plaatje10GradatiesGradaties van 1 tint; gradaties van 1 tint kun je maken door harder of zachter op je potlood te drukken bij het kleuren. Als je harder drukt geeft je potlood meer pigment af en zal de kleur dus donkerder zijn.

plaatje11KleurverloopGradaties door lichte en donkere tinten te mengen; je kunt ook gradaties van 1 tint verkrijgen door potloden in een zelfde kleurreeks met elkaar te vermengen door deze glacerend in elkaar over te laten gaan of bijvoorbeeld door “veren”, of pointillisme. Je moet wel kleuren nemen die in dezelfde toonwaarde liggen.

Structuur aanbrengen:
plaatje12TextuurVariëren van textuur; door verschillende soorten arceringen en krabbels aan te brengen kun je structuur suggereren. Door de krabbels dichter of minder dicht op elkaar te zetten, kun je ook licht - donker verschil maken.

plaatje13PapiersoortenWerken op papier met textuur; er zijn veel soorten papier. De structuur van het papier is van invloed op je tekening. Je ziet de structuur van het papier door de kleuren terug. Aquarelpapier is met veel verschillende structuren te verkrijgen en erg geschikt als je een tekening op een grove ondergrond wilt maken.

plaatje14FrotterenFrotteren; bij frotteren maak je gebruik van de textuur van allerlei materialen en breng je deze als het ware over op je papier. Om te frotteren leg je het papier op het materiaal, vervolgens ga je de kleurvlakken invullen. Dit kan egaal zijn maar ook door arceren. Pointillisme werkt niet bij deze techniek. Je kunt nog variaties aanbrengen door harder of zachter op je potlood te drukken. Frotteren gaat het beste op niet te dik papier.

plaatje15Blinde druklijnenBlinde druklijnen; door met een hard puntig voorwerp in papier te krassen ontstaan zogenaamde druklijnen. Normaal zie je die bijna niet, maar door met een potlood een valk met deze lijnen in te kleuren worden ze zichtbaar. In deze lijnen kan het potlood en dus pigment niet komen, en daarom blijven deze de kleur van het papier.

plaatje16Met de vorm mee arcerenMet de vorm mee arceren; je kunt structuur suggereren door met de vorm van het voorwerp dat je tekent mee te arceren. In het plaatje hiernaast suggereren de arceringen dat het om buisvormen gaat, takken in dit geval.

Bewaren en beschermen werkstukken:
  • Spray/fixeer; tekeningen, vooral als je er ook met pastelkrijt op hebt gewerkt, zijn kwetsbaar. Je kunt ze met fixeer behandelen om ze te beschermen. Bovendien hebben vooral donkere kleuren waspotlood de eigenschap dat er zich een lichte laag was boven op de kleur gaat vormen. Om dit te voorkomen kun je het werk ook inspuiten met fixeer.
  • Droog; bewaar tekeningen altijd op een droge plek.
  • Plat; bij voorkeur leg je tekeningen plat neer, in een daarvoor bestemde map en met beschermbladen tussen de diverse tekeningen. Je kunt hiervoor kristal papier, maar ook een hele goedkope dunne papiersoort gebruiken. Dit is vooral om te voorkomen dat de kleuren van tekeningen op elkaar afgeven.