Linoleum snijden

Hoofdcategorie: Tekenen en schilderen Categorie: Druktechnieken

Artikelindex

afbeelding01Laura, voorbeeldIk heb al tijden gereedschap en materiaal om linoleum te snijden maar ben er eigenlijk nog nooit aan toegekomen. De laatste keer dat ik echt linoleum gesneden heb is al zeker 30 jaar geleden. Tijd voor een opfriscursus. Ik ga bijgaande foto als uitgangspunt gebruiken. Hopelijk inspireert dit artikel meer mensen om eens een keer linoleum te snijden. Het is eigenlijk een hele eenvoudige maar toch leuke techniek.

afbeelding02Gekozen uitsnedeIk vind de hele foto niet geschikt om met linoleum na te maken, hij is te vol. Ik kies ervoor om uit het plaatje een uitsnede te halen, en deze ga ik verder uitwerken. De uitsnede en het stuk linoleum dat ik ga gebruiken pas ik qua formaat meteen aan elkaar aan, dat geeft dan straks geen problemen. Zowel de uitsnede als het linoleum hebben een verhouding van 5:6. Mijn linoleum is 25 bij 30 cm.
afbeelding03De afbeelding spiegelenLinoleumsnijden is een afdruk techniek. Bij afdruktechnieken is de afdruk over het algemeen gespiegeld. Ik wil mijn afdruk straks echter gelijk hebben aan het plaatje dat ik gekozen heb, daarom ga ik het plaatje meteen spiegelen voor ik het verder bewerk, dan kan ik dat niet meer vergeten.
afbeelding04Het contrast wordt verhoogdLinoleum is een afdruk techniek waarbij je meerdere kleuren kunt gebruiken. Maar dit vergt wel enige oefening. De kleuren worden namelijk een voor een afgedrukt, en de afdrukken moeten exact over elkaar heen vallen. Ik ga het mezelf voor deze eerste poging niet te moeilijk maken, en maak een afdruk in 1 kleur. Mijn gekozen afbeelding moet ik dus omzetten naar een plaatje in slechts 2 kleuren. De achtergrondkleur, ofwel de kleur van het papier waarop afgedrukt wordt, wat meestal wit is, en de kleur van de inkt. Dat kan elke kleur zijn, zolang deze maar afsteekt op het papier waarop afgedrukt wordt. Ik ga het plaatje in Paint Shop Pro 9 bewerken totdat het naar mijn zin is. De handelingen die ik doe zijn echter heel algemeen en kunnen met heel veel tekenpakketten gedaan worden. Om te beginnen ga ik het contrast verhogen, zodat het verschil tussen bijvoorbeeld haar en huid wat groter wordt.
afbeelding05Omzetten naar grijstintenPaint Shop Pro heeft een hele leuke functie, "posterize". Hiermee kun je aangeven in hoeveel tinten een plaatje opgedeeld moet worden. Deze functie kan zowel op plaatjes in kleur als op plaatjes in grijstinten uitgevoerd worden, maar voor wat ik er mee wil moet ik het plaatje eerst omzetten naar grijstinten. In feite heb ik nu alleen nog maar zwart en wit in mijn plaatje, al is het nog niet geschikt voor linoleum.
afbeelding06PosterizeNu het plaatje in grijstinten is omgezet ga ik van de functie "posterize" gebruik maken. Ik kies als aantal tinten 2. Nadat de functie is uitgevoerd heb ik dus alleen nog maar zwart en wit in mijn plaatje. Dat is precies wat ik nodig heb om het om te kunnen zetten naar een linosnede. Ik ben alleen nog niet helemaal tevreden over de details. Ik kan nooit exact de details krijgen die ik wil, de ogen zijn bijvoorbeeld weggevallen. Dat is niet erg, ik heb een mooi uitgangspunt, en de details breng ik daar zelf weer in.
afbeelding07Het uiteindelijke ontwerpIk combineer de zwart-wit uitwerking met de originele uitsnede. Je ziet bijvoorbeeld dat de ogen nu weer zichtbaar zijn. Ook heb ik iets meer contour om de wangen aangebracht, een kraagje omdat ik dat zo leuk vind, en een achtergrond van cirkels. Linoleum is een techniek waarbij er niet te grote weggesneden vlakken moeten zijn. Daar kan het papier namelijk weer ingedrukt worden, zodat je ongewilde inktvlekken op je afdruk krijgt. Een goede lino heeft een verhouding van ongeveer 50% tussen de uitgesneden delen en de niet uitgesneden delen.