Wat is circulisme

Hoofdcategorie: Tekenen en schilderen Categorie: Diverse teken technieken
afbeelding01Getting Lost; Maggie Toole 2000, 32"x42" Colored Pencil on BoardCirculisme
Circulisme is een techniek die door veel kunstenaars wordt gebruikt om realistische huidtextuur te verkrijgen in tekeningen. De gezichten van mensen zijn niet perfect en om deze realistisch te krijgen moeten deze ook niet perfect glad worden weergegeven. De techniek is in 1992 bedacht door Maggie Toole. Eigenlijk is het ontstaan uit een spelletje - kan ik een complete tekening maken van begin tot einde, met maar 1 tekentje – het tekentje was een cirkeltje… In 1996 is er een artikel over deze techniek gepubliceerd in “The Artist’s Magazine”. Vanaf dat moment is Circulisme een begrip geworden en vooral ook een eigen leven gaan leiden.


afbeelding02Georges Seurat - La Parade (1889) - detail waar pointillisme techniek goed zichtbaar is.Pointillisme
Circulisme is een techniek die verwant is aan pointillisme. Het pointillisme is als artistieke stroming in Frankrijk ontstaan. Het was bij deze stroming de bedoeling om het licht te accentueren door het analyseren van de kleuren. Pointillisme heeft een wetenschappelijke achtergrond. In de traditionele schilderkunst worden de verschillende kleuren gemaakt door verf te mengen in de juiste kleur en die op het doek aan te brengen. In het pointillisme worden verfstippen in primaire kleuren op het doek aangebracht. De werking van de menselijke hersenen maakt dan dat er een secundaire kleur wordt waargenomen. Door bijvoorbeeld kleine rode en gele stippen naast elkaar te zetten ziet men oranje. De stippen worden meestal gezet op een witte achtergrond. Pointillistische schilderijen blinken uit door de zeer heldere, bijna lichtgevende, indruk die ze maken.

afbeelding03Georges Seurat; La baignade à AsnièresGeorge Seurat
Vooral George Seurat is erg bekend geworden door het pointillisme. Hij toetste zijn theorie dat de kleine stippen zich van enige afstand bezien in het oog van de toeschouwer vermengen voor het eerst in het grote doek La baignade à Asnières (1883-1884; National Gallery, Londen). De kleuren op dit doek waren zelf nog wel gemengd. In volgende werken, o.m. het grote doek Dimanche d''été à la Grande Jatte (1886; Art Institute in Chicago) plaatste hij onvermengde (primaire) kleuren naast elkaar.

afbeelding04Optische mengingOptische menging
De verwantschap ligt in het feit dat bij beide technieken gebruik wordt gemaakt van optische vermenging van kleuren. Circulisme is in feite niet anders dan het tekenen van heel veel kleine in elkaar verstrengelde en elkaar overlappende cirkels. De cirkels hoeven niet perfect zijn om een mooi effect te bereiken. Eén tekening bestaat uit duizenden cirkels. De cirkels hebben geen vast formaat en alle kleuren kunnen gewoon door elkaar heen gebruikt worden. Je kunt er ook voor kiezen om je werkstuk in slechts één of enkele kleuren op te bouwen, afhankelijk van je voorkeur. De techniek laat zich het makkelijkst met potloden toepassen. In theorie kan de techniek ook voor andere materialen zoals viltstift en inkt gebruikt worden.

afbeelding05Wedding invitation; Maggie Toole, close upMaggie Toole
Maggie Toole bouwt haar werk op uit meerdere lagen. Eerst een compositie van wat je wilt tekenen. Vervolgens langzaam en met lichte kleuren beginnen met opzetten van de vormen. Na de lichte kleuren wordt met middentonen de tekening verder uitgewerkt. De cirkels hebben verschillende formaten. Wees niet bang met kleuren. Het stoort niet als je niet helemaal de juiste kleur hebt gebruikt. Stop gewoon en ga verder met een andere kleur. Dit maakt het geheel juist levendiger en natuurlijker. Nadat het plaatje al aardig duidelijk is, voeg je highlights toe, en tenslotte voor “the finishing touch” de laatste details. Nog steeds allemaal opgebouwd uit cirkels. Hier zie je een detail van een werkstuk. De verschillende kleuren en formaten cirkels zijn goed te zien.

afbeelding06Wedding invitation; Maggie TooleMysterieus
Bij het bekijken van de werkstukken van Maggie Toole zie je dat ze stemming en gevoel heel subtiel weer geeft. De techniek verhoogt dit effect nog. Over de werkstukken lijkt een mysterieuze laag te liggen. Dit is een kenmerkend effect van het Circulisme. Er zijn geen egale, onnatuurlijk gelijkmatig gekleurde vlakken en er is geen rechte lijn te zien. Harde lijnen worden door het gebruik van cirkels vermeden.

afbeelding07In the middle; Maggie Toole 1999, 24"x33" Colored Pencil on BoardEigen leven
Veel mensen gebruiken de techniek inmiddels en sommigen van hen hebben speciale regels toegevoegd zoals bijv. dat alle cirkels erg klein moeten zijn en dat je moet zorgen dat de punten van je potlood altijd erg scherp zijn. Het Circulisme is een eigen leven gaan leiden. Dit zijn zaken waar Maggie zelf nooit op heeft gelet. Volgens Maggie is het belangrijkste aan Circulism dat het er haar steeds aan herinnert dat er bij tekenen geen regels zijn…. Omdat je werkt met heel veel kleuren en verschillende lagen, kun je nauwelijks iets fout doen. Ze gebruikt per tekening wel 50-75 kleuren, van verschillende merken. Een paar cirkeltjes van een verkeerde kleur worden zo weer opgelost door het toevoegen van nog wat cirkels en een andere kleur…. Circulisme helpt haar om “los” te blijven. Wil je meer zien van het werk van Maggie Toole, bezoek dan ook eens haar website .